การสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ในโรงงานอุตสาหกรรมต้องเริ่มจากอะไร?

1 เมษายน 2569

การสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ในโรงงานอุตสาหกรรมต้องเริ่มจากอะไร?

หลายโรงงานเริ่มสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) โดยโฟกัสที่ อุปกรณ์และงบประมาณ

แต่ปัญหาที่พบในภายหลัง คือใช้งานไม่สอดคล้องจริง และไม่ผ่านการตรวจประเมิน (Audit)

สาเหตุหลัก มักเกิดจากการ ไม่ได้ออกแบบในมุมวิศวกรรมตั้งแต่ต้น


โดยทั่วไป ห้องปฏิบัติการในโรงงานอุตสาหกรรม

จำเป็นต้องออกแบบให้สอดคล้องทั้ง การใช้งานจริง และ มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

การสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ในโรงงานอุตสาหกรรม ควรเริ่มจาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่

1.กำหนดประเภทของห้อง Lab (QC / QA / R&D)

2.ออกแบบให้รองรับมาตรฐาน เช่น

   • ISO 17025

    • GMP

3.วางระบบแบบ Integrated Engineering ตั้งแต่ต้น 


จุดเริ่มต้นที่ถูกต้อง

การออกแบบห้องปฏิบัติการในโรงงาน ควรเริ่มจาก ความเข้าใจการใช้งานจริง ไม่ใช่เพียงการเลือกอุปกรณ์หรือเฟอร์นิเจอร์

โดยต้องกำหนดให้ชัดเจนว่า ห้อง Lab จะถูกใช้ในงานประเภทใด เช่น งานตรวจสอบคุณภาพ (QC) หรือวิจัยและพัฒนา (R&D)


มุมมองทางวิศวกรรมที่มักถูกมองข้าม

ในทางปฏิบัติ ห้องปฏิบัติการ (Laboratory) ไม่ใช่เพียง “พื้นที่ใช้งาน”

แต่คือการรวมกันของระบบหลัก ได้แก่

• Laboratory Furniture (โต๊ะและระบบจัดวางอุปกรณ์) 

• Utility System (ระบบไฟฟ้า น้ำ และแก๊ส)

 Ventilation & Safety System (ระบบระบายอากาศและความปลอดภัย)

หากออกแบบแยกส่วนจะทำให้เกิดปัญหาในการใช้งานจริงในระยะยาว 


ขั้นตอนการออกแบบและก่อสร้าง

การสร้างห้อง Lab ในโรงงานอย่างมีประสิทธิภาพ
ควรดำเนินการตามลำดับขั้น ดังนี้

 • สำรวจพื้นที่ (Site Survey)

 • ออกแบบ Layout ตามลักษณะการใช้งาน (Workflow)

 • จำลองภาพ 3D ก่อนการผลิตจริง

 • ผลิตและติดตั้งระบบทั้งหมด

แนวทางนี้  ช่วยลดความผิดพลาด และควบคุมงบประมาณได้ตั้งแต่ต้น


งบประมาณโดยประมาณ

ห้องปฏิบัติการในโรงงานขนาดกลาง
มักใช้งบประมาณประมาณ 500,000 – 3,000,000 บาท

ขึ้นอยู่กับ:

  • ขนาดพื้นที่

  • ประเภทของงาน

  • และระดับความซับซ้อนของระบบ 


ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ออกแบบ Layout ไม่สอดคล้องกับการใช้งานจริง

เลือกวัสดุไม่เหมาะกับประเภทงาน

แยกออกแบบระบบแต่ละส่วน

ไม่คำนึงถึงมาตรฐานตั้งแต่ต้น 


การสร้างห้องปฏิบัติการในโรงงาน ไม่ใช่เพียงการติดตั้งอุปกรณ์ให้ครบ

แต่ต้องเริ่มจาก แนวคิดการออกแบบเชิงวิศวกรรม เพื่อให้สามารถใช้งานได้จริง และรองรับมาตรฐานในระดับสากล


เนื้อหานี้พัฒนาโดย EASYLAB

ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมห้องปฏิบัติการ (Laboratory Engineering Specialist)

ภายใต้แนวคิด Engineering-Based Design และ Integrated Lab System

เพื่อให้ห้องปฏิบัติการสามารถใช้งานได้จริงและรองรับมาตรฐานในระดับสากล

153916618d0882-d17e-4373-94c3-c904f691dd8f.png

อ่านเพิ่มเติม

15 กรกฎาคม 2569

ปัญหาที่พบบ่อยในการสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ในโรงงาน (และวิธีแก้จากประสบการณ์จริง)

ปัญหาที่พบบ่อยในการสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ในโรงงาน (และวิธีแก้จากประสบการณ์จริง) การสร้างห้องปฏิบัติการในโรงงานอุตสาหกรรม ไม่ได้มีความท้าทายแค่เรื่องงบประมาณแต่ในหลายโครงการ ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างทางกลับส่งผลต่อ การใช้งานจริง และ มาตรฐาน ในระยะยาวหลายกรณี ต้องแก้ไขหน้างานหรือปรับแบบใหม่ทั้งหมดซึ่งทำให้ต้นทุนเพิ่มโดยไม่จำเป็น ปัญหาที่พบบ่อยในการสร้างห้องปฏิบัติการ ได้แก่ 1.ออกแบบ Layout ไม่ตรงกับการใช้งานจริง 2.เลือกวัสดุไม่เหมาะกับประเภทงาน 3.ออกแบบแยกระบบ (Furniture / Utility / Ventilation) 4.ไม่คำนึงถึงมาตรฐานตั้งแต่ต้น 5.เปลี่ยนแบบระหว่างดำเนินงาน ปัญหาเหล่านี้ สามารถป้องกันได้ตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ1. Layout ไม่สอดคล้องกับการใช้งานจริง การวางผังพื้นที่ที่ไม่สอดคล้องกับลำดับการทำงาน (Workflow) เป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อย ส่งผลให้ผู้ใช้งานต้องเดินย้อนขั้นตอน เคลื่อนย้ายตัวอย่างโดยไม่จำเป็น และเกิดความสับสนระหว่างการปฏิบัติงาน แนวทางแก้ไข: • ออกแบบตาม Workflow จริง • วิเคราะห์การใช้งานก่อนวาง Layout Layout ที่ดีควรสะท้อนกระบวนการทำงาน ไม่ใช่เพียงจัดวางพื้นที่ให้ดูสวยงาม2. เลือกวัสดุไม่เหมาะกับงาน วัสดุของโต๊ะปฏิบัติการและเฟอร์นิเจอร์ห้อง Lab มีผลโดยตรงต่ออายุการใช้งาน ความปลอดภัย และค่าบำรุงรักษา หากเลือกวัสดุไม่เหมาะกับประเภทของสารเคมีหรือสภาพแวดล้อมการใช้งาน อาจทำให้พื้นผิวเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร แนวทางแก้ไข: • เลือกวัสดุตามประเภทงาน • พิจารณา Chemical Resistance การเลือกวัสดุที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น ช่วยลดต้นทุนการซ่อมบำรุงในระยะยาว3. ออกแบบแยกระบบ อีกหนึ่งปัญหาที่พบเป็นประจำ คือการออกแบบเฟอร์นิเจอร์ ระบบไฟฟ้า ระบบประปา ระบบแก๊ส และระบบระบายอากาศแยกจากกัน ทำให้เมื่อเริ่มติดตั้งจริงเกิดปัญหาหน้างาน ต้องรื้อหรือปรับแก้หลายจุดแนวทางแก้ไข: • ออกแบบแบบ Integrated System • วางระบบทั้งหมดพร้อมกันตั้งแต่ต้น การมองห้องปฏิบัติการเป็น ระบบเดียว ช่วยลดปัญหาหน้างานได้อย่างมีประสิทธิภาพ4. ไม่คำนึงถึงมาตรฐาน หลายโครงการเริ่มพิจารณามาตรฐานเมื่อใกล้ใช้งาน หรือตอนไม่ผ่านการตรวจ Audit ส่งผลให้ต้องแก้ไขพื้นที่หรือปรับปรุงระบบเพิ่มเติมก่อนการตรวจรับแนวทางแก้ไข: • วิเคราะห์มาตรฐานตั้งแต่ต้น เช่น      • ISO 17025      • GMP การออกแบบโดยอ้างอิงมาตรฐานตั้งแต่ต้น ช่วยลดความเสี่ยงในการปรับแก้ภายหลัง5. เปลี่ยนแบบระหว่างดำเนินงาน การเปลี่ยนแบบหลังเริ่มผลิตหรือเริ่มก่อสร้าง มักส่งผลต่อทั้งต้นทุน ระยะเวลา และคุณภาพของโครงการแนวทางแก้ไข: • ทำแบบให้ชัดเจนก่อนเริ่มงาน • ใช้ 3D Visualization เพื่อจำลองก่อนผลิตจริง การตัดสินใจให้ครบก่อนเริ่มงาน ย่อมคุ้มค่ากว่าการแก้ไขเมื่อโครงการดำเนินไปแล้วทำไมปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้น? จากประสบการณ์ของโครงการจริง สาเหตุหลักของปัญหาไม่ได้เกิดจากงบประมาณเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการขาดการวางแผนเชิงระบบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นปัจจัยที่พบได้บ่อย ได้แก่ • ขาดการวางแผนเชิงระบบ • มอง Lab เป็นแค่เฟอร์นิเจอร์   • ไม่มีผู้เชี่ยวชาญด้าน Laboratory Engineering เมื่อองค์ประกอบเหล่านี้ไม่เชื่อมโยงกัน ปัญหาที่เกิดขึ้นจึงมักปรากฏในช่วงติดตั้งหรือหลังเริ่มใช้งานจริง ซึ่งมีต้นทุนในการแก้ไขสูงกว่าการวางแผนตั้งแต่แรกหลายเท่ามุมมองทางวิศวกรรม จากประสบการณ์ในการออกแบบห้องปฏิบัติการ ปัญหาส่วนใหญ่สามารถป้องกันได้ หากนำหลัก Engineering-Based Design และ Integrated Lab System มาใช้ตั้งแต่ระยะวางแนวคิดของโครงการสรุป ห้องปฏิบัติการที่มีประสิทธิภาพ ไม่ได้เกิดจากการแก้ไขปัญหาเมื่อโครงการแล้วเสร็จ แต่เกิดจากการป้องกันปัญหาตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบการวางแผนที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น ช่วยลดต้นทุน ลดการแก้ไขหน้างาน เพิ่มประสิทธิภาพการใช้งาน และรองรับมาตรฐานที่องค์กรต้องการได้ในระยะยาวสำหรับองค์กรที่กำลังวางแผนออกแบบหรือปรับปรุงห้องปฏิบัติการ EASYLAB พร้อมให้คำปรึกษาด้าน Laboratory Layout, Workflow และ Integrated Lab System เพื่อช่วยวางแนวทางการออกแบบที่สอดคล้องกับมาตรฐานและการใช้งานจริงของแต่ละองค์กรLine: @skpower | skpower.co.th | Tel: 0-2431-6061-6

105014หลากสี มีสีสัน น่ารัก สนุกสนาน ภาพประกอบ วันเด็ก Banner (1200 x 628 px).jpg

อ่านเพิ่มเติม

13 มกราคม 2569

GRAMMY & EASYLAB ร่วมส่งต่อความสุข เนื่องในวันเด็กแห่งชาติ ประจำปี 2569

GRAMMY & EASYLAB เล็งเห็นความสำคัญของเด็กและเยาวชน ซึ่งถือเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาสังคมและประเทศในอนาคต จึงได้จัดกิจกรรมส่งต่อความสุข เนื่องในโอกาส วันเด็กแห่งชาติ เพื่อสร้างรอยยิ้ม กำลังใจ และแรงบันดาลใจให้กับเด็ก ๆ เมื่อเร็ว ๆ นี้ ทีมงาน GRAMMY & EASYLAB ได้ลงพื้นที่มอบของขวัญ ขนม และจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ให้กับน้อง ๆ นักเรียน ณ โรงเรียนวัดท่ากระบือ และ โรงเรียนบ้านคลองแค ท่ามกลางบรรยากาศที่เต็มไปด้วยความอบอุ่น เสียงหัวเราะ และรอยยิ้มของเด็ก ๆ กิจกรรมในครั้งนี้ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากคุณครูและนักเรียน โดยรอยยิ้ม ความสนุกสนาน และแววตาแห่งความสุขของเด็ก ๆ สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของการให้โอกาสและการดูแลใส่ใจในช่วงวัยที่สำคัญของชีวิต GRAMMY & EASYLAB ขอขอบคุณคณะครูและน้อง ๆ นักเรียนทุกคน ที่ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่น และขอเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างช่วงเวลาดี ๆ รวมถึงความทรงจำที่สวยงามให้กับเด็ก ๆ ในโอกาสวันเด็กแห่งชาติ ทั้งนี้ GRAMMY & EASYLAB ยังคงมุ่งมั่นดำเนินกิจกรรมเพื่อสังคมอย่างต่อเนื่อง ควบคู่ไปกับการพัฒนานวัตกรรมและโซลูชันด้านห้องปฏิบัติการ ภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยและคุณภาพระดับสากล เพื่อร่วมสร้างสังคมที่ยั่งยืนในระยะยาว เพราะเราเชื่อว่า ความสุขเล็ก ๆ ในวันนี้ คือแรงบันดาลใจที่ยิ่งใหญ่ของวันข้างหน้า